Charakterystyka budynków wielkopłytowych

Wielka płyta to 60 tys. budynków postawionych na obszarze całej Polski. Stanowią one 20% zasobów mieszkaniowych. Około 50 tys. (80%) wzniesiono w technologii płyt trójwarstwowych. Aby sprawdzić ich obecny stan techniczny, Instytut Techniki Budowlanej wybrał 300 obiektów i na tej podstawie sporządził raport. Sprawdzano budynki na terenie województw: mazowieckiego, śląskiego, dolnośląskiego i łódzkiego. Tam bowiem postawiono najwięcej konstrukcji wielkopłytowych.

Wykryte przez specjalistów wady, ujęte w raporcie, w dużej mierze pokrywają się z tymi, które na co dzień odczuwają i zauważają mieszkańcy. Jednocześnie uznano, że konstrukcje tego rodzaju są bezpieczne, ale wymagają diagnozy odnośnie stanu technicznego i postępowania zgodnego z wytycznymi opracowanymi przez ekspertów ITB. Adresatami raportu są między innymi właściciele, zarządcy i osoby kontrolujące stan techniczny. Wyniki badań potwierdzają między innymi, że złącza konstrukcyjne budynków mają wystarczające właściwości wytrzymałościowe i ochronne. Nie stanowią zagrożenia. Natomiast w ścianach trójwarstwowych należy zastosować profilaktyczne wzmocnienia połączenia warstw nośnej i fakturowej.

Jako główne wady budownictwa wielkiej płyty uznaje się stosowanie rozwiązań funkcjonalno-użytkowych należących do normatywów urbanistycznych i mieszkaniowych, które obowiązywały w czasach PRL-u . Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że opracowane i wdrożone wówczas wadliwe rozwiązania były powtarzane na szeroką skalę. Stawały się normą, a nie wyjątkiem od reguły. Według raportu ITB główne mankamenty eksploatacyjne budynków wielkopłytowych to: zarysowania, nieszczelności, uszkodzenia balkonów (loggii), attyk, fakturowej warstwy płyt ściennych, a także stan instalacji.

Modernizacja i jej powody

Dlaczego decydujemy się na modernizację? W dużej mierze wiąże się to z niską jakością stosowanych kilkadziesiąt lat temu materiałów budowlanych, zwłaszcza wykończeniowych. Z tego względu różnego rodzaju mniejsze i większe usterki stanowią niemalże od zawsze utrapienie mieszkańców budynków wzniesionych w tej technologii. Szczególnie, że wykonawstwo mieszkań z tamtej epoki, uznaje się za nierzetelne i wadliwe. Ponadto błędy w tworzeniu budynków z wielkiej płyty powstawały już na etapie założeń i projektów. Projektowano je i budowano, uwzględniając stany graniczne nośności i użytkowalności.

Komfort mieszkania w wielkiej płycie, podobnie jak jej estetyka, jest oceniany dosyć krytycznie. Tworzono ją, mając na uwadze wartości prospołeczne i wizję harmonijnej i jednocześnie wygodnej egzystencji. W rzeczywistości bywało różnie. Sam styl architektoniczny wielkiej płyty przeszedł do historii jako monotonny, odpychający, powtarzalny czy wręcz przytłaczający. Z czasem budynki niszczały, ujawniały kolejne wady i jeszcze bardziej odstraszały swoim wyglądem.

• Zobacz również: Nowoczesne elewacje budynków

Na czym polega modernizacja wielkiej płyty?

Kluczowym zadaniem, jakie stoi przed właścicielami i zarządcami obiektów wielkopłytowych, jest spełnienie zaleceń wynikających z procedury diagnostycznej opisanej w raporcie ITB. Problemy wielkiej płyty mają duży zasięg, bo dotyczą aż 2,5 mln. mieszkań, które charakteryzują się różnorodnymi niedogodnościami w codziennym użytkowaniu. Między innymi są trudne do ogrzania i wykazują duże straty ciepła. Dlatego podstawowym działaniem okazuje się termomodernizacja.

Warto podkreślić, że ociepla się także budynki już ocieplone jakiś czas temu, wykorzystując technologię ocieplenia na ocieplenia. Stara termoizolacja nie spełnia bowiem współczesnych standardów i nie zapewnia optymalnej ochrony. Dochodzi do tego jeszcze wymiana starych okien i drzwi na modele energooszczędne, co pozwala zminimalizować straty ciepła i optymalnie zaizolować budynek. Zmiany techniczne pociągają za sobą unowocześnienie elewacji także od strony wizualnej. Tym samym powodują odnowienie prezentacji całej bryły. PRL-owskie bloki, których estetyka jest naprawdę „trudna”, zyskują nowe, czyste, często też pomysłowe i atrakcyjne, wykończenie.

Cele modernizacji budynków wielkopłytowych

Jako najważniejsze korzyści związane z modernizacją wielkiej płyty wskazuje się: utrzymanie wartościowych budynków z dobrą lokalizacją i infrastrukturą, poprawę jakości zasobu (bezpieczeństwo użytkowania i estetyka), poprawę efektywności energetycznej (niższe rachunki za ogrzewanie wynikające z mniejszego zużycia energii). Oznacza to, że mieszkania w wielkiej płycie stają się cieplejsze, tańsze w utrzymaniu, wygodne i po prostu ładne, spełniające dzisiejsze standardy. Zakłada się, że na ich modernizacji zyskają też rodzime przedsiębiorstwa jako zleceniodawcy prac budowlanych.

Finansowanie wielkiej płyty

Budownictwo z wielkiej płyty ma specjalną linię na finansowanie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów (FTiR). Dotyczy to wsparcia w postaci premii termomodernizacyjnej. Wniosek o jej przyznanie należy złożyć w banku kredytującym, który podejmuje decyzję o udzieleniu kredytu zgodnie z własnymi procedurami. Do wniosku powinien być dołączony audyt energetyczny. Bank kredytujący przesyła wniosek z załącznikami do weryfikacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Kredyt jest uruchamiany po otrzymaniu zawiadomienia o przyznaniu premii termomodernizacyjnej.

Wysokość premii termomodernizacyjnej wynosi:

• 16% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego,
• 21% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wraz z montażem mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii (OZE),
• 50% kosztów wzmocnienia budynku wielkopłytowego przy realizacji termomodernizacji budynków z „wielkiej płyty” wraz z ich wzmocnieniem.

Premia skierowana jest do właścicieli lub zarządców budynków mieszkalnych, zbiorowego zamieszkania (np. domów opieki społecznej, hoteli robotniczych, internatów, burs szkolnych), użyteczności publicznej (stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego służących do wykonywania przez nie zadań publicznych), a także lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła.

Źródła: gov.pl, bgk.pl, budowlaneabc.gov.pl, Budownictwo wielkopłytowe, Informator o zasadach udzielania premii termomodernizacyjnej