Nowoczesne elewacje budynków po modernizacji to przykład dbałości o długoletnie, energooszczędne użytkowanie w połączeniu z ponadczasową elegancją. Zgodnie ze standardem zrównoważonej architektury: „Buduj z właściwą jakością i trwałością. Długowieczność zależy w znacznym stopniu od formy, wykończenia i sposobów montażu, jak też od użytych materiałów” .

Proste i eleganckie elewacje biurowców

Przemiany obiektów miejskich doskonale obrazują metamorfozy budynków biurowych. Ich fasady pełnią funkcję reprezentacyjną i informacyjną. Stanowią wyraz pełnionych funkcji. Podkreślają prestiż budynku oraz jego związek z otoczeniem. Elewacja pełni tutaj kluczową rolę estetyczną. Eksponuje charakter biurowca, jego rangę i zarazem funkcjonalność. Modernizacje obiektów biurowych są najlepszym przykładem tego, w jakim kierunku rozwija się współczesna architektura i w jaki sposób oddaje dzisiejszy styl bycia. 

Jak wyglądają wobec tego nowoczesne biurowce i jak odnawia się te już użytkowane? Na pierwszy rzut oka widać, że dominuje prosta forma. W ten sposób powraca się na przykład do założeń konstruktywizmu i szkoły Bauhausu. Choć zarazem nie sposób powiedzieć, że w dzisiejszych projektach i modernizacjach obowiązuje jeden nurt. Architekci czerpią w sposób indywidualny z wielu źródeł. Choć z całą pewnością unikają przerostu formy nad treścią. Z elewacji więc znika wszystko to, co zbędne, przesadne, dekoracyjne. 

Czysta forma zredukowana do podstawowych brył geometrycznych i ujednoliconych fasad – to cechy także dzisiejszej architektury biurowej. Rezygnuje ona z różnorodności detali na rzecz totalnej wręcz prostoty i „gładkości” elewacji. Odnosi się to również do kolorystyki, która najczęściej jest jednolita i stonowana. Jeśli wykorzystuje się kontrasty (kolorów, form czy materiałów), to są one zaprojektowane na bazie komponentów w formie wyraźnie odróżniających się kwadratów czy prostokątów. Powraca moda na elewacje jako „układanki” kolorów. Eksponuje się rytm i powtarzalność elementów. Dotyczy to między innymi okien, których forma jest jak najbardziej prosta, wręcz minimalistyczna. 

Szkło jako element elewacji budynków

Dzisiejsze technologie w zakresie okien pozwalają architektom na osiąganie spektakularnych wręcz efektów. „Szklane domy” stały się po prostu naszą rzeczywistością. Jakość przegród budowlanych zależy m.in. od stosowania na elewacjach dobrze nasłonecznionych powłok szklanych z użyciem szkła technologicznego optymalizującego przepływ światła i energii. Przeszklenia ścian zewnętrznych „odciążają” też wizualnie konstrukcję. Sprawiają, że zaciera się wizualna granica między budynkiem a jego otoczeniem.

Szkło pojawia się nie tylko na elewacjach biurowców, ale też budynków wielorodzinnych, szkół, szpitali, hoteli, itd. To materiał, który pomaga tworzyć ekologiczne, energooszczędne i atrakcyjne estetycznie projekty. Współtworzy formę i jednocześnie jest częścią proekologicznych rozwiązań. Przykład takich innowacji stanowi połączenie elewacji z fotowoltaiką w technologii BIPV, którą stosuje się w nowych oraz w modernizowanych obiektach. Panele fotowoltaiczne mogą przybierać różnorodne kształty, dopasowane do danej realizacji.

• Zobacz również: Drewno jako materiał budowlany – korzyści i bariery

Nowoczesne materiały elewacyjne

Elewacje bloków czy budynków usługowych wykańcza się zazwyczaj poprzez tynkowanie, które dzięki bogactwu dostępnych kolorów i faktur tynku, wcale nie musi być banalne. Tynki to jednak nie jedyny sposób na atrakcyjny wygląd ścian zewnętrznych. W jaki sposób unowocześnienia się więc obiekty „z innej epoki”? Montując na przykład kasetony elewacyjne, m.in. stalowe, aluminiowe, kompozytowe. Umożliwiają one podkreślenie podziałów, pozwalają wyeksponować kontrast czy stworzyć interesujący wzór albo po prostu ukształtować monochromatyczną, elegancką fasadę. Tworzy się z nich kompozycje, które indywidualizują budynek, zbliżając go niekiedy do dzieła sztuki architektonicznej. Pomagają „bawić się” kolorem i formą, traktując niebanalnie elewację jako przestrzeń artyzmu. Mają uniwersalne zastosowanie. Montuje się je w nowych i modernizowanych obiektach przemysłowych, biurowych, użyteczności publicznej.

Okładziny zewnętrzne to sposób na personalizację nawet nieciekawej bryły poprzez nadanie jej charakterystycznego wyglądu. Z tego względu sięga się po panele elewacyjne imitujące kamień, drewno czy cegłę. Rozwiązaniem zasługującym na uwagę są elewacje wentylowane, montowane w nowych i modernizowanych obiektach, dostępne w wielu kolorach. Dzięki specjalnej szczelinie pomiędzy okładziną a termoizolacją umożliwiają one swobodny przepływ powietrza i zabezpieczają budynek przed działaniem wilgoci.

Materiałem, który efektownie prezentuje się również na dużych powierzchniach, jest stal kortenowska (stal corten). To rdzawa blacha, z której wykonano na przykład monumentalną w swoim wyrazie elewację Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku. Dobrze wygląda również jako fragment elewacji. Podobnie jak beton architektoniczny, który fascynował Le Corbusiera (autora brutalizmu – nurtu w sztuce XX w.). Dzisiejsze innowacyjne technologie produkcji płyt betonowych sprawiają, że materiał ten jest zarazem surowy i szlachetny. Pojawia się jako wykończenie elewacji budynków w stylu podniosłym i zarazem nowoczesnym. Ma wiele odcieni i łączy się go często z innymi materiałami, na przykład z drewnem i szkłem.

Design budynków obrazuje w dosłownym sensie tego słowa, powrót do klasyki architektury i sztuk plastycznych. Pokazują to modne obecnie wzory, które maluje się lub układa na elewacjach. Są one powtarzalne, geometryczne, często wielokolorowe. Okazuje się, że ściany zewnętrzne nowych i modernizowanych budynków handlowych, mieszkalnych, szkolnych czy hotelowych to doskonałe płaszczyzny do odnawiania tradycji abstrakcji geometrycznej.

Ekologiczne elewacje budynków w dużych miastach

Warto zaznaczyć też, że dzisiejsze budownictwo przechodzi transformację w kierunku tego, co naturalne. Również na elewacjach, które stają się coraz bardziej eko na wiele sposobów. Jednym z nich są „zielone ściany”, które wyglądają naturalnie, oczyszczają powietrze, tłumią hałas i gromadzą wodę opadową. Ogrody wertykalne wpisują się w trendy biophilic designu. Traktowane są jako dekoracja elewacji, na przykład w budynkach handlowo-usługowych (tworzą przyjazne otoczenie i przyciągają klientów). Coraz częściej pojawiają się w dużych miastach, gdzie brakuje zieleni, a „żywe ściany” ją wprowadzają w oczywisty sposób. Przykład stanowi modernizacja budynku Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w Warszawie, z piękną, zieloną, ekologiczną elewacją.

Nowe elewacje i wartość historyczna

Dobranie właściwej elewacji do budynku jest kluczowe nie tylko w przypadku obiektów, które mają wyglądać na wskroś nowocześnie (jak modernizowane bloki czy biurowce z lat 70.). To bardzo ważne z punktu widzenia odnawiania budynków mających wartość historyczną, którą należy właściwie wydobyć i zaakcentować. Spektakularną przemianę tego rodzaju przeszła na przykład kamienica na ulicy Limanowskiego w Łodzi (projekt Gradomska Architekci). Powstała tutaj stylowa, jasna elewacja, która współgra z nadbudowaną częścią z dużymi przeszkleniami i grafitową powłoką zewnętrzną. 

Materiał został opracowany na podstawie Architektura zrównoważona i jej standardy na przykładzie wybranych metod oceny autor: L.W. Kamionka, gradomska.pl, doraco.pl