W ciągu ostatnich dwóch stuleci drewno zastępowano betonem, cegłą, stalą czy też tworzywami sztucznymi. Te materiały niestety mają znaczący negatywny wpływ na środowisko. Już sama produkcja cementu odpowiada za około 8% globalnej emisji dwutlenku węgla. Aby zapobiec dalszemu szkodliwemu oddziaływaniu na środowisko, coraz więcej firm budowlanych rozważa stosowanie materiałów pochodzenia biologicznego, takich jak drewno. Istotne jest jednak używanie drewna pochodzącego ze źródła zarządzanego w sposób zrównoważony. Jakie korzyści przynosi wykorzystywanie drewna?

Drewno zamiast betonu

Głównym zarzutem wobec przemysłu betonowego, cementowego i ceglanego jest zużycie bardzo dużej ilości energii w swoich procesach produkcyjnych. Przy obecnym miksie energetycznym opartym o paliwa kopalne emitowana jest przy tym duża ilość CO₂. Energochłonność tego sektora jest wielokrotnie wyższa niż w przemyśle drzewnym. Zastąpienie więc betonu drewnem może drastycznie zmniejszyć emisje wynikające z produkcji budowlanej.

Drewno wychwytuje CO₂

Zastosowanie drewna w miejsce betonu redukuje zużycie energii oraz emisję CO₂ w procesie produkcyjnym. Kiedy drzewo rośnie, to wychwytuje dwutlenek węgla, który następnie jest w nim magazynowany. 

Jeden m³ drewna zawiera ponad 750 kg CO₂, co różni się w zależności od gatunku drewna. Do budowy jednorodzinnego domu z drewna potrzeba 30 m³ surowca. Jeśli 100 tys. domów, czyli mniej niż 10% wszystkich nowych w Unii Europejskiej, zostanie ostatecznie zbudowanych z drewna, to ok. 450 tys. ton CO₂ będzie ukrytych w budynkach. Odpowiada to rocznemu zużyciu gazu przez prawie 700 tys. gospodarstw domowych, ogrzewających swoje domy kotłem centralnego ogrzewania. Jest to porównywalne do średniej wielkości miasta europejskiego. 

Drugą stroną medalu jest fakt, że wycięte drzewa nie pochłaniają już CO₂. Dlatego tak ważne jest, aby zaopatrywać się wyłącznie w drewno z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony. W ten sposób powierzchnia lasów nie będzie się zmniejszała, a nowo posadzone drzewa będą zastępować te przeznaczone budownictwu. 

Drewno jest znacznie lżejsze od betonu

Następną zaletą drewna jako materiału budowlanego jest to, że jest znacznie lżejsze niż beton. Drewno waży tylko ok. ⅕ masy tej samej objętości betonu i nie musi być suszone na placu budowy, tak jak beton. Powoduje to, że jest tańsze i łatwiejsze w transporcie. Ponieważ drewno jest lżejsze, istniejące budynki można łatwiej rozbudować o jedno lub więcej pięter, co może zwiększyć powierzchnię i wydajność istniejącego budynku.

Prefabrykowane elementy

Aby zastąpić braki kadrowe i rosnące koszty budowy, coraz częściej producenci zwracają się ku uprzemysłowieniu procesu budowlanego. Rozumie się przez to zastąpienie pracy ręcznej maszynami i robotami. Drewno jest łatwe w obróbce w procesie przemysłowym, gdyż jest względnie lekkie. Oznacza to, że duże, prefabrykowane elementy są łatwiejsze w transporcie, mogą być obrabiane z większą precyzją. Są też łatwiejsze w łączeniu.

Recykling drewna

Drewno może służyć jako solidna konstrukcja budynku przez ponad 100 lat. Późniejsze wykorzystanie starych desek czy bali jest jak najbardziej możliwe. W szczególności można ponownie wykorzystać duże elementy drewniane. Po kilkukrotnym użyciu można wykorzystać drewno do produkcji np. płyt wiórowych. Jeśli drewno nie było malowane, impregnowane i zabezpieczane środkami chemicznymi, może posłużyć jako opał. Wówczas zmagazynowany przed laty dwutlenek węgla jest emitowany do atmosfery.

Drewno zapewnia przyjemniejszy klimat w domu

Walory estetyczne drewna są kwestią sporną, ale trzeba wiedzieć, że drewno w naturalny sposób stabilizuje mikroklimat w domu. Reguluje m.in. wilgoć i ciepło, tworząc komfortowy i stabilny klimat w pomieszczeniu. Akustyka często także jest lepsza w drewnianym budynku - jest mniej pogłosu. Co ciekawe, drewno może być używane do budowy konstrukcji, które są bardziej odporne na trzęsienia ziemi, ponieważ lepiej amortyzują wstrząsy niż cegły i beton.

Potrzeba nowych inwestycji!

Konstrukcje drewniane są obarczone też szeregiem barier, które wynikają bezpośrednio z charakteru materiału oraz z obecnej charakterystyki rynku.

Budownictwo z betonu, cegieł i cementu “zrosło” się z branżą budowlaną po pierwszej rewolucji przemysłowej. Tak gwałtowne przejście na konstrukcje drewniane wymagałoby nowych inwestycji w wiedzę i procesy produkcyjne. Ponadto dla samych firm budowlanych byłoby to kosztowne i czasochłonne. Gdyby taką transformację poprowadzono bez konkretnego i szczegółowego planu, to najprawdopodobniej pojawiłby się problem z dostępnością surowca. Niekontrolowany wzrost popytu doprowadziłby do zachwiania zrównoważonym zarządzaniem lasami.

W Europie nie ma dostatecznej ilości drewna, aby umożliwić budownictwo drewniane na dużą skalę, pomimo tego, że lasy stanowią prawie 40% powierzchni lądowej w UE. Odsetek ten rośnie od wielu lat, a w latach 2009-2018 powierzchnia lasów w UE wzrosła aż o 15 mln hektarów. Przyjmując obecny roczny plon w wielkości 2,5 m³ drewna z hektara i 30 m³ drewna na nowy dom, tylko dzięki nowym lasom w Unii Europejskiej można zbudować ponad milion domów rocznie. 

Zagrożenie pożarowe 

W związku z mitami odnośnie podatności drewna na ogień - lite drewno nie pali się łatwo. Aby zminimalizować ryzyko stosuje się specjalne preparaty zabezpieczające. Co więcej, drewno jest znacznie bardziej przewidywalne w przypadku pożaru w porównaniu z innymi tradycyjnymi materiałami budowlanymi. Podczas pożaru nośność konstrukcyjna drewna utrzymuje się przez dłuższy czas. Zastosowanie drewna nie utrudnia spełnienia wymogów bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Cena drewna jest bardziej zmienna...

Ceny za drewno względnie szybko reagują na zmiany na rynku. Jeśli kurczą się zapasy dostawców i drewnianych materiałów budowlanych, to cena drewna rośnie w ciągu jednego do dwóch miesięcy.

Materiały budowlane, takie jak beton i cement są ciężkie i obszerne. Z tej racji często są one przedmiotem obrotu na małych rynkach lokalnych, co powoduje mniejszą konkurencję. Daje to dostawcom tych produktów większą siłę rynkową, skutkującą zarówno wyższymi cenami, jak i mniejszą zmiennością cen. W końcowym rozrachunku ceny wyjściowe tych produktów spadają lub rosną w wolniejszym tempie niż w przypadku drewna. To jeden z powodów, dlaczego obecnie ceny cementu, betonu i cegieł nie wzrosły tak bardzo, jak ceny drewna.

Budynek z drewna jest droższy, ale to się zmieni

Nowe inwestycje i koszt drewna sprawiają, że konstrukcje drewniane są wciąż droższe niż beton, cement i cegły. Koszty wykorzystania drewna są obecnie 5-10% wyższe, choć może się to różnić w zależności od budynku. Bardziej można się spodziewać, że to produkcja betonu, cegieł i cementu podrożeje. Według prognoz cena produkcji energochłonnych materiałów budowlanych może w najbliższych latach dalej rosnąć ze względu na stale rosnące ceny energii oraz droższe uprawnienia do emisji CO₂. To spowodowałoby, że tradycyjne materiały budowlane, takie jak beton i cegły, byłyby stosunkowo droższe w porównaniu z drewnem.

Opracowano na podstawie materiałów ING.