Ocieplaj i oszczędzaj!

Termoizolacja to przedsięwzięcie, które obok wymiany źródła ciepła i instalacji c.o., najbardziej kojarzy się z termomodernizacją. Jeśli zaś mowa o ocieplaniu domu, to z kolei największą wagę przywiązuje się zazwyczaj do izolacji cieplnej ścian zewnętrznych, które powodują duże straty ciepła, nawet do 25%. Pamiętać trzeba jednak, że nie tylko niezaizolowane bądź źle ocieplone ściany wychładzają budynek. Montaż termoizolacji trzeba także traktować kompleksowo. Uwzględniając między innymi ocieplenie dachu, przez który „ucieka” ok. 10-25% ciepła. Tym stratom można zapobiec, inwestując właśnie w izolację cieplną. Dom to jednak nie tylko ściany i dach. Jego podstawę stanowią przecież fundamenty, których ocieplenie przynosi ograniczenie strat ciepła do gruntu nawet o połowę i optymalnie zabezpiecza hydroizolację.

Można uznać, że bez termoizolacji nie ma ciepłego, oszczędnego i „ekologicznego” domu, nawet wówczas gdy wymienione zostaje źródło ciepła. Tymczasem ponad 72% jednorodzinnych domów mieszkalnych w Polsce jest niewłaściwie zaizolowane. W tym ściany zewnętrzne i dach w ok. 40% nie są w ogóle ocieplone. Problemem są szczególnie budynki wzniesione kilkadziesiąt lat temu. Te, które powstały przed 1989 roku, zazwyczaj nie posiadają żadnej izolacji termicznej.

Mówiąc o zapobieganiu stratom ciepła, nie sposób nie wspomnieć o wymianie starych okien i drzwi zewnętrznych. Podobnie jak ściany, dach czy podłoga na gruncie muszą one być coraz „cieplejsze”, żeby spełniać obecne standardy odnośnie współczynnika przenikania ciepła (im jest on niższy – tym lepiej). Okna „nowej generacji” łączą w sobie kilka funkcji. Coraz lepiej chronią przed utratą ciepła i przed hałasem. Są nie tylko energooszczędne, ale też „inteligentne”. Oznacza to głównie, że szyby dostosowują właściwości optyczne do panujących warunków, regulując przepuszczanie ciepła i światła.

Termoizolacja to coś więcej niż tylko ograniczenie zużycia energii. To ochrona budynku przed uszkodzeniami i niszczeniem, a tym samym dbałość o jego stan techniczny w perspektywie długofalowej. Ponadto kompleksowo ocieplony dom z energooszczędnymi oknami, to po prostu komfortowe miejsce do przebywania na co dzień. Takie, w którym z łatwością osiąga się idealną temperaturę, nawet wówczas gdy za oknem panuje sroga zima. W prawidłowo ocieplonym domu na pewno poczujemy się komfortowo, ale tylko pod warunkiem, że zadbamy o coś jeszcze – o jakość powietrza. Na tym właśnie polega kompleksowość działań – termoizolację trzeba koniecznie połączyć z prawidłową wentylacją.

• Czytaj więcej: Głęboka termomodernizacja - co to jest?

Nie zapomnij o wentylacji!

Kiedy okazuje się, że w stermomodernizowanym domu panuje niezdrowy klimat, oznacza to, że wentylacja pomieszczeń nie działa jak należy. Maksymalnie zaizolowany budynek zaczyna przypominać termos. Oznaką takiego stanu rzeczy jest między innymi skraplanie się wilgoci na szybach. Prędzej czy później pojawia się problem z zawilgoceniem i zagrzybieniem, ale także kłopoty ze zdrowiem. Zła jakość powietrza w budynkach poddanych termomodernizacji oznacza liczne problemy, takie jak: infekcje górnych dróg oddechowych, alergie, senność w ciągu dnia i problemy ze snem w nocy, osłabienie, brak koncentracji, rozdrażnienie, gorsze samopoczucie, katar, podrażnienie oczu. Kompleksowa termomodernizacja powinna więc stanowić połączenie ocieplenia z doborem wentylacji, która zapewnia prawidłową wymianę powietrza i poprawia klimat panujący w pomieszczeniach. Z tego względu zalecanym rozwiązaniem jest montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacją. Odzyskuje się wówczas ciepło z zużytego powietrza za pomocą rekuperatora, jednocześnie oczyszczając je ze szkodliwych substancji (na przykład zarodników grzybów czy składników smogu).

Co zyskamy, inwestując w ulepszenie wentylacji? Na pewno – lepszą jakość powietrza, co ma ogromne znaczenie prozdrowotne. Przecież 95% czasu spędzamy w budynkach, z czego aż 65% w domu, w którym nie jesteśmy chronieni tak, jak nam się wydaje. Wręcz przeciwnie – duże stężenie zanieczyszczeń powietrza w budynku jest nawet 2 - 5 razy większe niż na zewnątrz. Inwestycja w wentylację, oznacza więc inwestycję w profilaktykę. Modernizacja wentylacji ma kluczowe znaczenie nie tylko ze względu na wpływ na zdrowie mieszkańców. Przyczynia się jednocześnie do zmniejszenia zużycia energii potrzebnej do ogrzewania budynku.

Odnawialne źródła energii w termomodernizowanym budynku

Na dachach modernizowanych budynków coraz częściej pojawiają się instalacje fotowoltaiczne. W zależności od warunków, montuje się je także na gruncie. Głęboka termomodernizacja z fotowoltaiką to przedsięwzięcie realizowane zarówno w domach jednorodzinnych, jak również w budownictwie wielorodzinnym, a także w budynkach biurowych, szkolnych czy szpitalnych. Umożliwia zmniejszenie strat ciepła i generowanie własnej energii. Pomaga więc oszczędzać kompleksowo i efektywniej zarządzać wydatkami.

Popularną dzisiaj już technologią, która pozwala uzyskać „zielone” ciepło, są pompy ciepła (gruntowe, wodne, powietrzne). Najlepiej, gdy „współpracują” one z instalacją fotowoltaiczną, która zapewnia urządzeniu darmowe zasilanie. Technologie z zakresu OZE z roku na rok stają się coraz bardziej „uproszczone” i bardziej dostępne – dostosowane do różnorodnych warunków panujących w budynkach i łatwiejsze w montażu. Ważną rolę w upowszechnianiu tych rozwiązań odgrywają programy wsparcia finansowego, takie jak na przykład „Czyste Powietrze”.

Audyt energetyczny, czyli plan termomodernizacji

Kompleksowa termomodernizacja to naprawdę spore wyzwanie, bez względu na to, czy podejmuje go właściciel niewielkiego domu jednorodzinnego czy spółdzielnia mieszkaniowa. Wymaga znajomości przepisów budowlanych, rozwiązań technicznych oraz znajomości narzędzi finansowania inwestycji. Audyt energetyczny to rodzaj kontroli budynku pod względem jego efektywności energetycznej. To także spis wytycznych – poszczególnych ulepszeń, jakie należy wprowadzić, aby budynek spełniał aktualne standardy i stał się po prostu „cieplejszy”. Zawiera on także kwestie finansowania, obejmujące dostępne dotacje od państwa. Audyt przedstawia wyliczenie, na podstawie którego inwestor może zorientować się, kiedy inwestycja się zwróci. Obejmuje kalkulację poniesionych kosztów i zysków. Pokazuje, jak głęboka termomodernizacja wpłynie na budynek, jak zmniejszy się zużycie energii i tym samym wydatki, jeśli przeprowadzi się wskazany zakres prac.

Kompleksowa termomodernizacja – dlaczego to się opłaca?

Termomodernizacja jest krokiem we właściwym kierunku zwłaszcza wówczas, gdy obejmuje szereg spójnych działań zaplanowanych przez eksperta. Doraźne przedsięwzięcia, robione „na szybko” i na własną rękę, nie przyniosą takich efektów jak kompleksowa odnowa poszczególnych elementów, takich jak instalacja c.o. i c.w.u., izolacja cieplna, wymiana stolarki okiennej, wentylacja oraz dołożenie do budynku systemów opartych na odnawialnych źródeł energii. Termomodernizacja kojarzy się głównie z montażem ocieplenia i wymianą przestarzałych źródeł ciepła. To jednak nie wystarczy, żeby faktycznie zmniejszyć zużycie energii i w dodatku stworzyć w pełni zdrowe środowisko w domu. Wielu właścicieli budynków skupia się właśnie na termoizolacji (głównie ścian zewnętrznych), zapominając na przykład o ulepszeniu instalacji wentylacyjnej czy klimatyzacyjnej. Warto pamiętać też, że termomodernizacja obejmuje również takie działania, jak osuszanie ścian czy montaż osłon przeciwsłonecznych i ochrona przed przegrzaniem (które staje się coraz większym problemem).

Ważnym etapem jest audyt energetyczny i projekt, ale także wykonawstwo. Nieprawidłowy montaż chociażby systemu ociepleń może okazać się stratą pieniędzy, a naprawy izolacji mogą sporo kosztować. Termomodernizacja jest więc opłacalna wówczas, gdy opiera się o rzetelną analizę zysków i poniesionych kosztów i jednocześnie poprawnie zrealizowana. Wówczas spełnia swój podstawowy cel, czyli poprawę jakości życia i funkcjonowania poszczególnych gospodarstw domowych.

Istotną korzyścią płynącą z termomodernizacji jest walka ze smogiem, zmniejszenie emisji dwutlenku węgla i czyste powietrze. Żeby to osiągnąć, nie wystarczy wymiana źródła ciepła. Jak wskazują eksperci, musi być ona poprzedzona montażem ocieplenia i okien spełniających aktualne standardy odnośnie współczynnika przenikania ciepła.

Termomodernizacja wiąże się też ściśle z dbałością o stan techniczny budynku, który staje się lepiej zabezpieczony przed wystąpieniem takich zjawisk, jak na przykład przemarzanie czy zawilgocenie. Kompleksowo termomodernizowany dom na długo pozostaje ciepły i stabilny, nie wymagają kosztownych napraw i remontów. Dzięki temu ma większą wartość rynkową. Ponadto dużo lepiej się prezentuje. Estetyczne skutki termomodernizacji można zobaczyć gołym okiem. Często wiekowe wręcz budynki stają się trudne do rozpoznania, dzięki przeprowadzonym pracom. Tak bardzo zmieniają swój wygląd. Nowe elewacje, okna, drzwi zewnętrzne w połączeniu na przykład z modernizacją balkonów – dają spektakularne wręcz efekty.