W odpowiedzi na wojnę na Ukrainie oraz pilną potrzebę uniezależnienia gospodarek od surowców energetycznych importowanych z Rosji, Komisja Europejska zaproponowała plan REPowerEU. Jego celem jest przyspieszenie tempa modernizacji sektora energetyki oraz poprawa efektywności energetycznej. Odejście od traktowania gazu ziemnego jako paliwa przejściowego pozwoli na odblokowanie inwestycji w OZE oraz wdrażanie technologii zgodnie z koncepcją „coal to green”.

Aktualizacja wymagana!

Aby Polska wdrożyła w pełni założenia REPowerEU, potrzebna jest aktualizacja takich dokumentów jak KPO, Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK) oraz Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku (PEP2040). W ocenie Instytutu Reform, obecnie planowane zmiany zawarte w KPO są niewystarczające, by w pełni wykorzystać potencjał poprawy bezpieczeństwa energetycznego zgodnie z założeniami planu REPowerEU.

Kluczowe są m.in. zmiany w zakresie modernizacji budynków. Obecnie wprowadzane są modyfikacje w ogólnopolskim programie Czyste Powietrze polegające m.in. na włączeniu do programu osób o wyższych dochodach oraz wprowadzenie zachęt finansowych w celu osiągnięcia wyższych standardów energetycznych w budownictwie. Z kolei KPO ogranicza udział źródeł gazowych w projektach wspieranych w ramach funduszy odbudowy gospodarki (np. 40 proc. dla Czystego Powietrza oraz 20 proc. dla modernizacji szkół). Jak zauważa Instytut Reform, limity nie uwzględniają nowego otoczenia rynkowego. W pierwszej połowie 2022 roku odnotowano skokowy spadek udziału źródeł gazowych – z 40 do 25 proc. Co więcej, przedstawiony w maju 2022 roku projekt Strategii dla ciepłownictwa zakłada rozbudowę inwestycji kogeneracyjnych opartych na paliwach gazowych (ok. 5 GWe nowych mocy). Dokumenty te nie są w swoich założeniach kompatybilne. 

W ocenie Instytut Reform, pomimo zapowiedzi, zmiany w KPO w niewystarczającym stopniu uwzględniają potrzebę premiowania kompleksowej i głębokiej modernizacji budynków. Chodzi przede wszystkim o łączenie inwestycji w poprawę efektywności energetycznej z wymianą na zeroemisyjne źródło ciepła (np. pompy ciepła).

Co z kotłami gazowymi?

Eksperci przekonują, że potrzebny jest plan odejścia od inwestycji w ogrzewanie gazowe w domach oraz w ramach ciepłownictwa systemowego. Kluczowe jest wskazanie terminów dla wycofania wsparcia kotłów gazowych oraz wprowadzenie zakazu instalacji technologii gazowych. W ten sposób elektryfikacja ogrzewnictwa zacznie postępować, ale i ona nie powiedzie się, jeżeli Polska nie zwiększy podaży zielonej energii i inwestycji w sieć elektroenergetyczną.

Instytut Reform ponadto przekonuje, że potrzebne jest zdefiniowanie zielonej elektryfikacji jako podstawowego sposobu ograniczenia zależności sektora budynków, transportu i przemysłu od importu paliw kopalnych. Wymaga to dostosowania zarówno programów wsparcia po stronie popytowej (renowacje budynków, modernizacja przemysłu, zrównoważona mobilność), jak i zaktualizowania planów rozwojowych systemu energetycznego. Braki w infrastrukturze sieciowej są obecnie wąskim gardłem dla zielonej elektryfikacji w Polsce. 

Źródło: https://ireform.eu/nasze-projekty/repowereu-nowy-impuls-dla-transformacji-energetycznej-w-polsce/