Eksploatacja budynków odpowiada za 40 proc. rocznego zużycia energii w UE i 36 proc. rocznych emisji gazów cieplarnianych w UE z sektora energetycznego. Poprawa zrównoważonego rozwoju budownictwa ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia unijnych celów w zakresie ochrony klimatu. Europejska Agencja Środowiska (EEA) proponuje szereg działań w zakresie tworzenia budownictwa zrównoważonego, przy czym dzieli je na trzy kategorie. Pierwszą z nich jest zwiększenie żywotności budynku, drugą zmniejszenie zużycia materiałów, a trzecią jest używanie nowoczesnych materiałów. Co kryje się pod każdą z nich?

Zwiększenie żywotności budynków

Unia Europejska jako pierwsze działanie wskazuje zwiększenie intensywności użytkowania. Kryje się pod tym m.in. przekształcenie istniejących już przestrzeni w obszary wielofunkcyjne. Przykładem takiego działania jest wykorzystanie stołówek biurowych jako restauracji po godzinach pracy. Pozwala to na lepsze zagospodarowanie przestrzeni przy uniknięciu strat zasobów, które byłyby potrzebne do stworzenia restauracji. Innym działaniem byłoby wakacyjne wynajmowanie szkół pod różnego rodzaju imprezy, spotkania i tym podobne.
Równie istotna jest modernizacja istniejących miejsc. Jeśli część np. przestrzeni biurowych jest niewykorzystywana można je przekształcić w mieszkania. Zmniejszyłoby to popyt na nowe budynki mieszkalne. Modernizacja sprowadza się więc do zoptymalizowania wykorzystania budynku. Przede wszystkim ważne w niej jest zagospodarowanie istniejących przestrzeni w budynkach, które pozostają niewykorzystane.

Opóźnienie rozbiórki

Do budowy nowych budynków i renowacji starych nadrzędnym celem jest wybór trwałych materiałów budowlanych. Podczas renowacji identyfikuje się składnik o najgorszej żywotności, a następnie zastępuje się go alternatywnym i trwalszym rozwiązaniem. Inną strategią jest zastąpienie elementów budynku innymi, które są stworzone w lepszej technologii. W efekcie dany element będzie służył dłużej, co odciągnie w czasie kolejną renowację. Zmniejszenie częstotliwości przyszłych remontów lub nawet opóźnienie rozbiórki docelowo ma zmniejszyć zapotrzebowanie na nowe budownictwo.
Opóźnienie rozbiórki to ostatni z celów związanych bezpośrednio ze zwiększeniem żywotności budynku. Działanie to jest modelowane przez zajęcie się głównym pozaekonomicznym powodem wyburzania budynków. Należy do nich naprawa konstrukcji i fundamentów starych budynków. Powoduje to opóźnienie popytu na nowe budynki, a to w konsekwencji zapobiega stratom materiałów i energii. 

Redukcja zużycia materiałów

Użycie materiałów z demontażu to kolejny krok w stronę zmniejszenia zapotrzebowania na nowe materiały. Jak to osiągnąć? Bardzo prosto, a mianowicie podczas remontu należy stosować produkty, które mogą być powtórnie wykorzystane. Doprowadzi to ostatecznie do zmniejszenia popytu na surowce, jeśli produkty z demontażu będą ponownie wykorzystywane w przyszłych inwestycjach. Jak wskazuje EEA, to zmniejszone zapotrzebowanie będzie widoczne po dłuższym czasie.
Równie ważna jest maksymalizacja zawartości materiałów poddanych recyklingowi w materiałach do renowacji. Uwzględniając dostępność materiałów poddanych recyklingowi, w ramach tego działania szacuje się techniczną maksymalną zawartość materiałów poddanych recyklingowi we wszystkich materiałach do renowacji. Oszczędności związane z nowymi materiałami oblicza się jako różnicę między obecną zawartością materiałów poddanych recyklingowi a technicznym maksimum założonym w ramach tego działania.
W ramach tego działania modeluje się strategie optymalizacji ponownego wykorzystania. Zalicza się do nich usuwanie zanieczyszczeń, drobne operacje naprawcze w celu zwiększenia wydajności. Zwiększone ponowne wykorzystanie materiałów z podjętej renowacji pozwala zaoszczędzić równoważną ilość nowych, pierwotnych materiałów. 

Nowoczesne materiały

Wykorzystanie materiałów o obniżonym śladzie węglowym, o zwiększonych właściwościach termicznych, pochodzących z recyklingu lub z biodegradowalnych materiałów - to wszystko składa się na tworzenie zrównoważonego budownictwa. W ramach tego działania podczas renowacji elementu budynku stosuje się, o ile to możliwe, materiały/produkty pochodzenia biologicznego, oszczędzając w ten sposób zasoby nieodnawialne. W ramach tego działania zakłada się, że wszystkie remonty dachów i elewacji obejmują instalację zielonego dachu/fasady.
Ponadto zaleca się stosowanie prefabrykowanych fasad (w tym okładzin i izolacji). Co pozwala zaoszczędzić ok. 25 proc. materiału w porównaniu z opcjami bez prefabrykatów. Działanie to modeluje się jako wszystkie renowacje fasad z wykorzystaniem opcji prefabrykatów.

Podsumowanie

Potencjalne skutki zastosowania wyżej wymienionych działań pozwoli drastycznie zmniejszyć konieczność produkcji nowych materiałów budowlanych. Spowoduje to perspektywiczne zabezpieczenie Europy na surowce, a także ograniczy emisje zanieczyszczeń. Co więcej, ambitne strategie renowacji o obiegu zamkniętym mogą zaoszczędzić znaczne ilości emisji gazów cieplarnianych w latach 2022–2050. Ich wielkość zależy od skali renowacji. Renowacja budynków w oparciu o zasady obiegu zamkniętego może w istotny sposób przyczynić się do osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Źródło: EEA.