Rola fundamentów i wpływ na stan techniczny całego budynku

Fundamenty są tym elementem konstrukcyjnym, który decyduje o trwałości i stateczności budynku. Ich zadaniem jest przekazywanie całości obciążeń budynku na podłoże gruntowe. Wykonuje się je z betonu, żelbetu, cegieł, kamieni (a także z drewna – w przypadku budowli lekkich). Dzięki nim budynek jest stateczny
i równomiernie osiada. Fundamenty stanowią element, na którym „opiera się” cała konstrukcja. Narażone jednocześnie są na destrukcyjne działanie wielu czynników, takich jak przemarzanie, które doprowadzić może do kruszenia i pękania ścian oraz podłóg. „Słabsze” fundamenty to więc „słabszy” dom i zarazem wzmożona „ucieczka” ciepła. Podziemne części budynku wymagają odpowiedniej ochrony i zastosowania właściwych technologii oraz materiałów izolacyjnych. Innowacje
w tym zakresie pozwalają coraz skuteczniej zabezpieczać fundamenty, chronić cały dom i zmniejszać koszty eksploatacji budynku.

Izolacja fundamentów – oszczędzanie i ulepszanie miejsca do życia

Zasadniczo fundamenty zabezpiecza się na dwa sposoby – poprzez hydroizolację oraz termoizolację. Oba rodzaje izolacji są niezbędne, aby podziemne części budynku pozostały w dobrym stanie technicznym. Mają wpływ na to, jakie warunki panują w pomieszczeniach i jak się w nich czujemy. Zawilgocony i wychłodzony dom to miejsce, w którym rozwijają się grzyby i pleśń, negatywnie oddziałując na zdrowie mieszkańców. Taki budynek narażony jest zarazem na przyspieszone niszczenie. Przemarznięte ściany z odpadającym tynkiem i wykwitami to problem nawet stosunkowo nowych domów, którym zagraża między innymi podciąganie kapilarne wody (z gruntu ku górze) – sprawiając, że wilgoć z piwnicy „przenosi się” również na wyższe partie budynku.

Prawidłowe zaizolowanie fundamentów pozwala przeciwdziałać takiemu zjawisku. Ponadto pomaga ograniczyć straty ciepła i oszczędzić na rachunkach. „Ciepłe” fundamenty powodują, że ciepło „nie ucieka” do gruntu, ale pozostaje w budynku. Dzięki temu ogrzewamy pomieszczenia łatwiej i oszczędniej. Zapewniamy też ochronę poszczególnym elementom budynku przed uszkodzeniami, które mogą mieć katastrofalne skutki. Unikamy również olbrzymich wydatków, jakie wiążą się
z potencjalnymi naprawami.

Izolacja przeciwwilgociowa i izolacja cieplna – skuteczne zabezpieczenie fundamentów

Efektywna izolacja budynku stanowi połączenie dwóch izolacji – hydroizolacji oraz izolacji termicznej. Obie pełnią bardzo ważną rolę w zakresie ochrony fundamentów (i tym samym całego budynku) przed działaniem wilgoci i stratami ciepła.

Hydroizolacja w połączeniu z efektywną termoizolacją to najlepsza ochrona całego domu. Wpływająca diametralnie na komfort cieplny i jakość powietrza
w pomieszczeniach. Nawet małe uszkodzenie hydroizolacji może powodować przemarzanie i zawilgocenie budynku, z którym nie poradzimy sobie, stosując doraźne rozwiązania. Izolację przeciwwilgociową wykonuje się jako izolację poziomą i pionową. Pierwsza ma za zadanie ochronę ścian przed kapilarnym podciąganiem wody. Druga zabezpiecza ściany piwnic przed wilgocią, wodą gruntową i opadową przesączającą się w gruncie przy ścianie. Jeśli dodamy do tego izolację termiczną, zabezpieczymy optymalnie fundamenty przed wychłodzeniem i zawilgoceniem. Uważa się, że najlepszą formą ochrony podziemnych części budynków jest właśnie izolacja obwodowa, która polega na zabezpieczeniu hydroizolacji przed przemarzaniem i uszkodzeniami mechanicznymi poprzez montaż warstwy ocieplenia.

• Zobacz również: Ocieplenie domu styropianem – czy warto w nie zainwestować?

Ocieplenie podłogi na gruncie

Ważnym elementem prac termoizolacyjnych jest między innymi wykonanie izolacji przeciwwilgociowej i termicznej podłogi na gruncie – będącej obecnie najpopularniejszą konstrukcją murowanych domów jednorodzinnych. Należy mieć na uwadze fakt, że termoizolacja nie jest kwestią indywidualnego wyboru,
ale przepisów budowlanych, które w ostatnim czasie dodatkowo zostały zaostrzone. Podłoga na gruncie (podobnie jak ściany, dach czy okna) musi być odpowiednio „ciepła”. Kluczowy jest tutaj współczynnik przenikania ciepła (U), który od 2021 roku nie może przekraczać 0,30 W/(m²·K). Stąd ważna jest grubość płyt izolacyjnych oraz właściwości zastosowanych materiałów, które zagwarantują, że podłoga jest dobrze zaizolowana.

Materiały izolacyjne stosowane do izolacji termicznej fundamentów

Na co trzeba zwrócić uwagę, wybierając materiały do ocieplenia fundamentów? Muszą być to wyroby, które „radzą sobie” z trudnymi warunkami panującymi
w gruncie. Ważne też, aby nie reagowały one z tymi, których użyto do zrobienia hydroizolacji. Istotną rolę pełni gwarantowana ochrona przed utratą ciepła. Ponadto produkt musi być mrozoodporny, wytrzymały na ściskanie oraz odporny na działanie wilgoci. Styropian EPS (ekspandowany) spełnia te wymagania. To materiał wykorzystywany do ocieplania fundamentów, między innymi ze względu na niski współczynnik przewodzenia ciepła, mieszczący się w przedziale 0,030 – 0,042 W/(m^.K). Natomiast do izolowania podziemnych części budynku poleca się używanie styropianu EPS o obniżonej nasiąkliwości wodą.

Produktem wykorzystywanym do izolowania fundamentów jest również styrodur (styropian XPS), traktowany jako ulepszona wersja standardowego styropianu (określa się go styropianem ekstrudowanym). To bardzo dobry izolator, który cechuje się zarazem wysoką odpornością na działanie wody. Ułożenie warstwy ocieplenia ze styropianu frezowanego na krawędziach eliminuje ryzyko wystąpienia mostków cieplnych. XPS rekomendowany jest jako materiał „do zadań specjalnych”, ze względu na dużą wytrzymałość mechaniczną. Pod tym względem przewyższa „zwykły” styropian. Jest też od niego „cieplejszy”. Zarówno EPS, jak
i XPS wykazują dużą odporność na działanie wody i mrozu, co ma zasadnicze znaczenie podczas ocieplenia fundamentów. Wykonanie termoizolacji na bazie tych produktów nie wymaga zrobienia dodatkowej warstwy ochronnej. Zalicza się je także do materiałów samogasnących. Oba rodzaje styropianu są też odpowiednie
do ocieplania podłogi na gruncie. Istotne, aby podczas zakupu wyrobów do termoizolacji, zwrócić uwagę na oznaczenia płyt i wybrać te, które są przeznaczone
do ocieplania podłogi.

Obok styropianu do ocieplania fundamentów wykorzystuje się również płyty PIR. Materiał ten osiąga współczynnik przewodzenia ciepła na poziomie 0,020 W/(m^.K). Jest więc „cieplejszym” izolatorem w porównaniu do styropianu. Wykorzystuje się go do izolowania fundamentów również dlatego, że jest to materiał wodoodporny. Cechuje go także wysoka odporność na działanie ognia.

Jak wygląda montaż termoizolacji fundamentów?

Aby uzyskać długotrwały efekt ocieplenia, zaleca się wykorzystanie systemu pochodzącego od jednego producenta. Płyty termoizolacyjne należy przyklejać klejem lub masą dopasowaną do materiału izolacyjnego. Pracę rozpoczyna się od oparcia pierwszego rzędu płyt na ławie fundamentowej i następnie izolację układa się zazwyczaj mijankowo. Ocieplanie fundamentów kończy się na wysokości 0,5 metra nad poziomem gruntu i powyżej stropu nad piwnicą. Powinno być precyzyjnie połączone z izolacją ścian zewnętrznych. Kiedy wykop jest już zasypany, siły parcia gruntu utrzymują termoizolację. Nie wolno używać mocowania mechanicznego, ponieważ prowadzi to do przerwania ciągłości warstwy izolacji przeciwwilgociowej.

Plusy optymalnego ocieplenia fundamentów

Dobrze zaizolowane fundamenty to korzyści, które inwestor doceni na co dzień. Przede wszystkim biorąc pod uwagę oszczędności na energii i mniejsze wydatki. Ograniczenie strat ciepła wpływa na zmniejszenie kosztów użytkowania budynku i jednocześnie zwiększa komfort odczuwalny przez mieszkańców. Przyczynia się do polepszenia warunków mieszkalnych i wpływa na jakość środowiska panującego w budynku. Prawidłowa izolacja fundamentów to straty ciepła do gruntu mniejsze nawet o 50%! To również ochrona przed zawilgoceniem, które potrafi „zaatakować” cały dom, a jego likwidacja wymaga dużych nakładów pracy
i pieniędzy. To także zabezpieczenie przed przemarzaniem, powodującym wiele poważnych uszkodzeń. Dobrze ocieplone fundamenty skutecznie chronią hydroizolację, która ma kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o stan całego budynku.

Źródła:

Dom przyjazny to fundament, Stowarzyszenie Producentów Polistyrenu Ekstrudowanego XPS.