Jako źródło ogrzewania, kominek w wielu domach znajduje zastosowanie w okresach przejściowych – wiosną i jesienią oraz pozwala na ograniczenie rachunków za zużycie np. gazu. Kominek może stanowić miejscowe źródło ciepła. Jeżeli jest jednak dodatkowo wyposażony w system dystrybucji gorącego powietrza lub wkład z płaszczem wodnym, kominek umożliwia ogrzanie całego budynku. Tak jak już wspomniano, pełni też często funkcje rekreacyjne, pali się w nim “od święta”, by w przyjemniejszy sposób wypocząć w chłodne wieczory. Warto wiedzieć, że zgodnie z prawem kominek ogrzewający jedno pomieszczenie nie może być jedynym źródłem ciepła. Wynika to z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, które stanowi, że budynek musi być wyposażony w instalację grzewczą lub inne urządzenia ogrzewcze, niebędące piecami, trzonami kuchennymi lub kominkami. Kominek może być jednak samodzielnym źródłem ciepła, jeśli będzie elementem instalacji ogrzewczej wodnej (np. kominek z płaszczem wodnym) lub powietrznej z systemem dystrybucji gorącego powietrza. 

Dotacje do wymiany ogrzewania

Jednym z najpopularniejszych programów dotacyjnych w Polsce jest program Czyste Powietrze. Można w nim otrzymać dofinansowanie na wymianę tzw. kopciucha - nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe, a także na ocieplenie domu, wymianę okien i drzwi. 

Wiele osób zastanawia się, czy jeżeli chcą wymienić nieefektywne źródło ciepła to czy mogą zostawić w domu kominek, czy również muszą go usunąć. Jak to zwykle bywa, odpowiedź brzmi: “to zależy”. 

Kominek a program Czyste Powietrze

Warunkiem otrzymania dofinansowania w programie Czyste Powietrze jest usunięcie nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe. Beneficjent musi się zobowiązać, że po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia w budynku/lokalu mieszkalnym nie będzie zainstalowane i użytkowane źródło ciepła na paliwa stałe o klasie niższej niż 5 klasa według normy przenoszącej normę europejską EN 303-5. Norma ta dotyczy kotłów na paliwo stałe.

Równocześnie, zgodnie z dokumentacją programową, beneficjent musi się zobowiązać, że wszystkie zainstalowane i użytkowane urządzenia służące do celów ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej (w tym kominki wykorzystywane na cele rekreacyjne) będą spełniać docelowe wymagania obowiązujących na terenie położenia budynku/lokalu mieszkalnego objętego dofinansowaniem, aktów prawa miejscowego, w tym uchwał antysmogowych, również wtedy kiedy akty te przewidują bardziej rygorystyczne ograniczenia dotyczące zakupu i montażu źródła ciepła.

I to właśnie w tym zapisie jest tak naprawdę “pies pogrzebany” w kontekście wykorzystania kominków i programu Czyste Powietrze. 

Uchwały antysmogowe

Jak wiadomo, Polska podzielona jest na 16 województw. Aktualnie 14 z nich posiada uchwały antysmogowe. Nie ma ich województwo warmińsko-mazurskie i podlaskie. Zapisy zawarte w uchwałach antysmogowych różnią się między sobą. Różnicą są np. daty, od których zaczną obowiązywać wprowadzane przepisy, czy też paliwa dopuszczone do użytkowania. Przykładowo, w województwie małopolskim od 1 stycznia 2023 można eksploatować tylko kominki spełniające wymagania ekoprojektu lub kominki o sprawności większej niż 80%. Przed tym terminem kominek należy wymienić lub doprowadzić do poziomu ekoprojektu. Z kolei w województwie kujawsko-pomorskim zapis odnoszący się do kominków dotyczy tylko nowych urządzeń i mówi o tym, że od 1 stycznia 2024 nowe piece/kominki muszą spełniać wymagania ekoprojektu.

Oprócz tego, na przykład w Krakowie od 2019 roku obowiązuje całkowity zakaz wykorzystywania paliw stałych. Po stronie beneficjenta program Czyste Powietrze jest więc konieczność zweryfikowania, o czym w kontekście kominków mówią obowiązujące uchwały antysmogowe i dostosowania kominka do ich wymagań. Tym samym, przykładowo mieszkaniec województwa warmińsko-mazurskiego będzie mógł zostawić w domu kominek rekreacyjny z otwartą komorą spalania, a mieszkaniec Krakowa, będzie musiał całkowicie wyłączyć kominek z użytkowania.

Kominek rekreacyjny

Funkcje kominka, to druga ważna kwestia stanowiąca o korzystaniu z dofinansowania w programie Czyste Powietrze. Jeśli kominek jest połączony z płaszczem wodnym to może ogrzewać cały dom. Może też pełnić funkcje rekreacyjne lub ozdobne. Co takie funkcje oznaczają w praktyce?

Funkcja ozdobna kominka w praktyce sprowadza się do tego, że stanowi on dekorację. W kominku nie da się nawet zapalić, gdyż ma on zamurowany komin spalinowy i odcięty płaszcz wodny. W kominku o funkcji rekreacyjnej da się zapalić właśnie rekreacyjnie, od czasu do czasu. Nie może on posiadać rozprowadzenia ciepła (ani grawitacyjnego ani mechanicznego) do innych pomieszczeń. Nie posiada płaszcza wodnego i używany jest sporadycznie, a nie jako źródło ciepła w domu.

Jeżeli więc zgodnie z obowiązującą na danym terenie uchwałą antysmogową kominek może być wykorzystywany, to również program Czyste Powietrze pozwala z niego korzystać. Funkcja rekreacyjna pełni tu jednak kluczową rolę. Jeśli w budynku znajduje się kominek, który spełnia wymagania ekoprojektu i pozwala na ogrzewanie całego domu przez system dystrybucji ciepła, to w takiej sytuacji niestety nie ma możliwości otrzymania dofinansowania z programu - kominek stanowi wtedy efektywne źródło ciepła w budynku. Nawet jeśli w budynku znajduje się kopciuch, to jego wymiana nie może zostać dofinansowana w ramach programu, jeśli dom może ogrzewać efektywny kominek z płaszczem wodnym spełniający wymagania ekoprojektu. 

Co może zrobić wnioskodawca?

Zobaczmy więc co powinien zrobić wnioskodawca, który ma kominek rekreacyjny, a chciałby skorzystać z programu Czyste Powietrze. 

• Po pierwsze powinien sprawdzić zapisy uchwały antysmogowej, która wskaże jakie są wymagania dotyczące kominków w danym województwie
• Po drugie powinien dostosować kominek do wymagań zawartych w uchwale antysmogowej

Warto wiedzieć, że program Czyste Powietrze dopuszcza pozostawienie w budynku/lokalu mieszkalnym kominka niespełniającego docelowych wymagań aktów prawa miejscowego pod warunkiem trwałego odłączenia od przewodu kominowego, a więc trwałego wyłączenia z użytku. Co więcej, musi to być potwierdzone odpowiednim protokołem kominiarskim wydanym przez mistrza kominiarskiego. W praktyce sprowadza się to do tego, że kominek będzie pełnił funkcję ozdobną.

Masz wątpliwości?

Masz wątpliwości, czy musisz likwidować kominek w swoim domu, gdy chcesz skorzystać z programu Czyste Powietrze? Pamiętaj, o działającej infolinii programu „Czyste Powietrze”. Na oficjalnej stronie programu w zakładce kontakt można również znaleźć ikonkę z czatem i praktycznie na bieżąco uzyskać potrzebne informacje od doradcy energetycznego.