Plan REPowerEU jest pakietem rozwiązań, dzięki którym ma nastąpić przyspieszenie uniezależniania krajów UE od rosyjskich surowców kopalnych. Plan REPowerEU zobowiązuje państwa członkowskie Unii Europejskiej do stworzenia warunków umożliwiających skuteczne przeprowadzenie termomodernizacji.

W odniesieniu do budynków, REPowerUE to plan, którego zapisy mogą ułatwić i przyspieszyć renowację energetyczną już istniejących budynków, a także wyznaczyć wyższe standardy w odniesieniu do budynków dopiero planowanych, w oparciu o nowoczesne, „zielone” technologie.

Jak podaje Instytut Reform/PORT PC ok. 50% Polaków mieszka w domach jednorodzinnych. Większość z nich zostało wybudowanych przed latami 80., co oznacza, że powstawały w czasach, kiedy świadomość wagi standardów energetycznych była na niskim poziomie.
Efektem są olbrzymie straty energii i wysokie koszty ogrzewania. Konieczność ponoszenia wysokich kosztów za ogrzewanie w połączeniu z niskimi dochodami powoduje powstawanie i pogłębianie zjawiska ubóstwa energetycznego. Jednocześnie mamy do czynienia z pogłębiającym się problemem zanieczyszczenia powietrza i pogorszenia się naszego stanu zdrowia.

W kierunku MEPS - normy charakterystyki energetycznej budynków

Jakie powinny być kierunki wprowadzanych zmian? W raporcie Koniec z „wampirami energetycznymi” przygotowanym przez Fundację Instytut Reform we współpracy z PORT PC możemy przeczytać, że rozpocząć należy od wdrożenia minimalnych norm charakterystyki energetycznej budynków. Dzięki MEPS (Minimum Energy Performance Standard) możliwe będzie określenie, które budynki są najbardziej energochłonne. Wprowadzenie określonego standardu dla wszystkich budynków pozwoli przyporządkować budynki do różnych klas energetycznych. MEPS to nic innego jak zbiór danych i wskaźników, które charakteryzują całkowite zapotrzebowanie budynku na energię niezbędną do jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

Choć systemy określania klas energetycznych budynków w krajach członkowskich UE są zróżnicowane, to Komisja Europejska - m.in. poprzez plan REPowerEU, a także nowelizację dyrektywy budynkowej EPBD - zaleca wprowadzenie ujednoliconego systemu, tak aby zapewnić spójność regulacji w poszczególnych państwach członkowskich.

Generalnie jednak zalecenia KE mówią, iż narzędzie w postaci MEPS ma przyczynić się do rozpoczęcia tzw. fali renowacji budynków w Unii Europejskiej, a w konsekwencji do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Propozycje KE odnośnie nowelizacji dyrektywy EPBD m.in. w zakresie MEPS mogą ulec zmianom w toku negocjacji, jednak już teraz widać kierunek, w którym zmierzać ma ustawodawstwo unijne, a więc i zalecenia dla krajów członkowskich UE.

W efekcie proponowanych przez KE przepisów o MEPS, państwa członkowskie UE miałyby zobowiązać się do:

• zaklasyfikowania 15% najbardziej energochłonnych budynków do najniższej klasy energetycznej G;
• modernizacji budynków publicznych i niemieszkalnych z najniższej klasy energetycznej G do co najmniej klasy F – najpóźniej do 2027 r., a do klasy E – do 2030 r.; 
• renowacji niepublicznych budynków mieszkalnych z klasy G do co najmniej klasy F – do 2030 r., a do klasy E – do 2033 r.;
• przygotowania szczegółowych harmonogramów osiągania wyższych klas energetycznych – do 2040 i 2050 r. dla wyżej wymienionych budynków

Co istotne, rewizja dyrektywy EPBD obejmuje również aktualizację przepisów dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej. W tym obszarze zmiany zakładają, że budynki mieszkalne będą musiały osiągnąć co najmniej klasę energetyczną E od 2030 r., a klasę D od 2033 r. Budynki niemieszkalne i publiczne musiałyby osiągnąć te same klasy odpowiednio od 2027 i 2030 r.

O świadectwach charakterystyki energetycznej pisaliśmy już w naszym portalu w artykule Nowe świadectwa charakterystyki energetycznej budynków – nadchodzą klasy energetyczne!

Zalecenia odnośnie ograniczenia ubóstwa energetycznego

W raporcie Instytutu Reform/PORT PC znajdziemy zalecenia odnośnie pożądanych kierunków zmian. Od ich implementacji zależeć ma ograniczenie skali ubóstwa energetycznego osiągnięte m.in. dzięki przeprowadzeniu modernizacji najbardziej energochłonnych budynków - tzw. wampirów energetycznych.

Autorzy raportu wymieniają pięć rekomendacji. Po pierwsze wdrożenie działań zgodnych z zapisami Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków (DSRB). Działania te przewidują przeprowadzenie modernizacji najbardziej nieefektywnych budynków w tempie spójnym z propozycjami reformy dyrektywy EPBD. Po drugie, wprowadzenie nowej klasyfikacji budynków oraz zidentyfikowanie budynków najmniej efektywnych. Dzięki temu planowane wsparcie zostanie właściwie ukierunkowane, a środki finansowe służące temu celowi będą lepiej zabezpieczone. Po trzecie, zapewnienie właściwego wsparcia najuboższej części społeczeństwa w zakresie programów termomodernizacji.Chodzi tu zwłaszcza o programy pomocowe takie jak “Czyste powietrze”. Ostatnia odsłona programu znacząco zwiększyła skalę państwowych dotacji do renowacji energetycznej domów jednorodzinnych. Problemem pozostaje jednak kwestia wsparcia tej części społeczeństwa, która z powodu najniższych dochodów nie jest w stanie przeprowadzić modernizacji nieefektywnych energetycznie budynków, nawet pomimo działania programów wsparcia. Barierą jest tutaj brak wystarczających środków finansowych, a także brak zdolności kredytowej, by pokryć część kosztów przeprowadzenia termomodernizacji do czasu ich refundacji przez program “Czyste powietrze”. Kolejną rekomendację Instytutu stanowi efektywne wykorzystanie środków ze Społecznego Funduszu Klimatycznego, który może stać się istotnym źródłem finansowania przedsięwzięć modernizacyjnych. Wreszcie autorzy raportu “Koniec z „wampirami energetycznymi” jako swoją rekomendację wskazują potrzebę cyfryzacji procesu, który ma wszak odbywać się na skalę masową. Sprawny obieg informacji na poziomie zarówno poszczególnych inwestycji, jak i całego kraju stanowi podstawę efektywnego przeprowadzenia tak dużego przedsięwzięcia.

Źródło: Instytut Reform, PORT PC