Część z nas z pewnością zastanawia się dlaczego za węgiel w składach trzeba zapłacić astronomiczne kwoty. Węgiel dotychczas uchodził za tanie źródło ogrzewania z punktu widzenia budżetu domowego. Ten rok przyniósł wzrost cen węgla na składach do cen rzędu 4 tys. zł/tonę. UOKiK postanowił się temu przyjrzeć. Wbrew oczekiwaniom niektórych tak wysokie ceny węgla nie wynikają ze zmowy cenowej czy bezduszności sprzedawców, którzy zapragnęli żerować na kryzysie energetycznym. 

Kontrola UOKiK w składach węgla 

Kontrola w składach węgla rozpoczęła się w lipcu 2022 roku. Przy wsparciu Inspekcji Handlowej objęła 201 podmiotów prowadzących łącznie 255 punktów sprzedaży z każdego województwa, dla których sprzedaż paliw stałych stanowi główny przedmiot działalności. Jak wynika z kontroli przedsiębiorcy w roku 2021 dostarczyli do odbiorców końcowych ok. 1,5 mln ton paliw stałych, czyli około 17% zapotrzebowania gospodarstw domowych. 

UOKiK nie wykrył zmowy zawartej pomiędzy składami węgla

Pomiędzy przedsiębiorcami prowadzącymi składy węgla nie mogło dojść do porozumień ograniczających konkurencję. Kontrolerzy z UOKiK sprawdzili, czy składy magazynują węgiel w celu późniejszej sprzedaży z większym zyskiem. Co się okazało? Nie stwierdzono przypadków, w których znacząca ilość węgla znajdującego się w składzie byłaby niedostępna do sprzedaży bez uzasadnionego powodu. W większości był to węgiel przeznaczony do dalszego posortowania (tzw. niesort), który nie mógł być w danym momencie zaoferowany potencjalnym nabywcom. Jeśli inny węgiel był na składach, to był to już opał m.in. już sprzedany lub zarezerwowany.

• Zobacz również: Część Polaków zapłaci za węgiel mniej niż w poprzednich latach – absurdy rządowych decyzji

Dlaczego nie ma węgla?

Wielokrotnie już słyszeliśmy, że powodem niedostępności jakiekolwiek opału jest kryzys wywołany rosyjską napaścią na Ukrainę, a także obostrzeniami nałożonymi zarówno na Rosję, jak i na Białoruś. Nie inaczej wynika z kontroli. 

Jak podaje UOKiK najważniejszym czynnikiem, który storpedował rynek węglowy były jego ceny. Po 24 lutego br. pojawiła się tendencja wzrostowa widoczna w odniesieniu do ceny sprzedaży najbardziej popularnych produktów - orzecha i ekogroszku.

Średnie miesięczne ceny sprzedaży i zakupu wybranych węgla u badanych podmiotów styczeń - lipiec.
Źródło: UOKiK.

Główną przyczyną była utrata stałych źródeł dostaw. Aż 77% badanych składów potwierdziło, że krajowi dostawcy lub importerzy odmówili im dostarczenia towaru. Jako główne powody odmowy podano brak węgla lub jego ograniczoną ilość oraz embargo na produkty z Rosji i Białorusi. Natomiast ponad 15% przedsiębiorców wskazało, że doszło do zmian lub wypowiedzenia umów na dostawy paliw stałych po 24 lutego.

Pojawił się także zmniejszony popyt na węgiel, ponieważ konsumenci wstrzymywali się z zakupem z powodu wyższych cen. Część z nich oczekiwała (a większość dalej oczekuje) na wprowadzenie mechanizmów mających na celu zminimalizowanie rachunków za opał, tj. dodatku węglowego i jego wypłatę, czy zakupu preferencyjnego.

Dalsze plany UOKiK

Badanie nadal trwa i obejmuje swoim zakresem kopalnie, a także kilkudziesięciu największych importerów i dystrybutorów. W dalszym toku prac UOKiK określona zostanie wielkość i wartość rynku wprowadzania węgla do obrotu dla sektora drobnych odbiorców, w tym gospodarstw domowych.

Źródło: UOKiK